Oostwaarts!

Op 3 maart 1949 werd de gehele Hongaarse aristocratie van Transylvanië van hun bed gelicht door de oprukkende communisten. Iedereen kreeg een half uur om zijn biezen te pakken en werd vervolgens meegenomen of op straat gegooid en aan zijn lot overgelaten.

Hoe heeft de gewone Serviër, die niet per se achter de oorlog stond maar er wel door werd geraakt, de recente geschiedenis ervaren? Aan de hand van verhalen van drie generaties reconstrueert Jaap Scholten het leed van Servië. Een groot rijk dat na de dood van Tito steeds meer is afgebrokkeld. Een trotse natie die zijn hoofd moest buigen en nu de ellende van de oorlog te boven probeert te komen.

Albanië was decennia lang totaal afgesloten van de buitenwereld. Zonder twijfel had het, van alle communistische landen in Europa, het hardste regime. Nu de kaasstolp van het land is getrokken, is het de vraag of men richting de toekomst, de moderniteit en Europa beweegt of juist teruggrijpt op postcommunistische waarden en rituelen. Bloedwraak en het ritueel slachten van schapen waren verboden tijdens het communistische regime.

De vraag is wat er sinds de val van Ceausescu is veranderd in Roemenië. De schim van Ceausescu heeft het land, waar hij zo lang heer en meester was, nog niet verlaten. De peilingen geven een ongekende sympathie aan voor de voormalige dictator en de Securitate houdt alles en iedereen nog steeds in de gaten, maar nu onder een nieuwe naam.

Bulgarije is misschien wel het grootste migratieland binnen de nieuwe Europese Unie. Het staat er vol met leeggelopen dorpen en steden en oogt verlaten en desolaat. Wat betekent het om emigrant te zijn? Of om in een land te wonen waar de mensen wegtrekken? Voor sommigen is het een harde werkelijkheid en moeizaam vertrek op zoek naar onzekere avonturen. Voor anderen is het een uitweg, een weg met tal van mogelijkheden.

Montenegro stond altijd al bekend om zijn mooie kusten en prachtige bergen, geliefd vakantieoord bij de ex-Joegoslaviërs, die er hun zomers doorbrachten in de sanatoria aan de zee. Nu, na de val van het communisme en de afscheiding van Servië, is Montenegro bezig zichzelf opnieuw uit te vinden als de trekpleister voor luxe internationaal toerisme.