Dossier Geschiedenis

De Schoolstrijd, De Ideale Samenleving Al in de 18e eeuw strijden aanhangers van de Verlichtingstheorieën voor onderwijs voor alle kinderen. Toen onder Frans bewind onderwijs een staatszaak werd, kwamen er openbare scholen. De hervormde kerk had het niet langer voor het zeggen en scholen met een kerkelijke grondslag moesten toestemming krijgen van de overheid. Op geld hoefden ze al helemaal niet te letten. Maar met de Pacificatie in 1917 worden het algemeen kiesrecht en financiering bijzonder onderwijs tegen elkaar uitgeruild. Dit leidt tot een enorme toename van bijzondere scholen. Deze verzuiling in het onderwijs bestaat nog steeds, en ook de discussie of bijzonder onderwijs bijdraagt aan integratie.

Verkiezingen in crisistijd hoe verlopen die? Ook in de crisisjaren ‘30 waren er verkiezingen. SDAP dacht het zittend kabinet Colijn moeilijk te maken door het ‘Plan van de Arbeid’ te presenteren. Want door het strenge bezuinigingsbeleid van Colijn duurt de crisis in Nederland langer dan in andere landen. Maar niet de SDAP maar de extremistische NSB zal de campagnes domineren. Want door de crisis daalt het moraal en de NSB speelt slim in op de sentimenten. NSB-leider Mussert zet de aanval op de democratie in. Hij kijkt hierbij naar Duitsland, waar veel gebruik gemaakt wordt van propaganda. Ook in Nederland zetten politici allerlei middelen in om greep te krijgen op de massa kiezers.

Na de Tweede Wereldoorlog probeert Nederland weer ‘terug te gaan naar de oude situatie van voor de oorlog’, ook in Nederlands-Indië. Dat de Indonesische bevolking hier anders over denkt, is volgens de Nederlandse regering allemaal de schuld van de Japanners, die de bevolking tijdens de bezetting tegen Nederland hebben opgehitst. In 1946 gaat de commissie generaal namens de Nederlandse regering onderhandelen met de Indonesische republikeinen. Na veel overleg komt het in Linggadjati tot een verdrag, dat in Nederland niet wordt geaccepteerd. Uiteindelijk leidt dit tot de politionele acties. Bedoeld om orde en rust te krijgen maar waarin, zoals later blijkt oorlogsmisdaden worden gepleegd door Nederlandse militairen.

De Berlijnse muur valt in 1989, maar al eerder wordt een poging gedaan om het communistisch regiem te verwerpen: in Tsjecho-Slowakije. Dit land ligt sinds de communistische staatsgreep in 1948 achter het ijzeren gordijn en is zwaar onder invloed van het Kremlin. In 1968 kiezen de communistische partijleden voor Dubcek als hun nieuwe leider. Onder zijn partijleiderschap veranderde Tsjecho-Slowakije in de lente van 1968 in een democratischer land, los van het juk van Moskou. Na acht maanden van openheid en hervormingen nemen, geheel onverwachts, Russische tanks de macht over en Dubcek wordt vervangen. De Praagse Lente is voorbij. En het zal nog tot 1989 duren voor de Koude Oorlog ten einde is.